آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٩ - معرّفيهاى گزارشى

معرّفيهاى گزارشى



كليات
١. فهرست مقالات جنگ تحميلى در مطبوعات جمهورى اسلامى ايران. سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى. (تهران, ١٣٦٩). ج٥, ٣٤٨ ص, وزيرى.
اين جلد آخرين بخش اين مجموعه و شامل مجموعه اى از مقالات, گزارشها و مطالب و اسامى نشريات ادوارى فارسى در زمينه مسائل نظامى, سياسى, اقتصادى, اجتماعى و فرهنگى جنگ و مسائل مربوط به اوضاع داخلى عراق و وضع خليج فارس است. براى تهيه اين فهرست نشريات ادوارى از آغاز مهرماه ١٣٦٦ تا پايان مرداد سال ١٣٦٧ مقطع آتش بس در جنگ تحميلى مورد بررسى قرار گرفته است.
اسامى و ويژگيهاى نشريات در پايان كتاب فهرست شده است. در اين كتاب عناوين مقالات و زمان نشر و منبع بدقت آمده و اگر عنوان مقاله گوياى متن نبوده است, گزارشى كوتاه از محتوا به دست داده شده است.
٢. كتابنامه انقلاب اسلامى. گردآورى و نگارش محمد حسن بكايى.(تهران, ١٣٦٨). ٣٩٧ ص, وزيرى.
كتابشناسى توصيفى انقلاب اسلامى است با مقدمه اى در سير فهرست نگارى و اهميت تدوين كتابشناسيهاى موضوعى. در اين كتاب حدود ٨٠٠ جلد كتاب كه به گونه اى درباره انقلاب اسلامى ايران بحث و بررسى داشته اند آورده شده و پس از نگاهى كلى به محتواى آن فهرست فصلها و مندرجات آن ياد شده است.
چنانكه مؤلف ياد كرده اند آنچه در اين كتاب آمده است همه آثارى نيست كه در اين زمينه به قلم آمده است.مؤلف اميدوار است پس از انتشار مجلدات ديگر در پايان درهم كرده آن را به گونه اى دقيقتر عرضه نمايد. پايان بخش كتاب اسامى مؤلفان, ناشران است.
٣. معجم و دليل فقه اللغة و سرّالعربيّة. الثعالبى. گردآورى محمد حسن بكائى. (بيروت, مؤسسة البلاغ, ١٤٠٩). ٢٦٨ ص, وزيرى.
كتاب ثعالبى از آثار مهم و كارآمد زبان تازى است. ثعالبى فقه اللغه را درضمن چند باب و فصل و براساس اشتراك معنوى واژه ها تنظيم كرده است. بدين سان يافتن واژه ها با توجه به اشتقاق آنها دشوار مى نمايد. آقاى بكايى مجموعه واژه هاى معنا شده را براساس اشتقاق تنظيم كرده است تا جويندگان به سهولت به مقصود دست يابند. وى پس از هر واژه اى جايگاه آن را در متن اصلى كتاب مشخص كرده و آنگاه توضيحات را آورده اند. تفسير و علوم قرآن
١. پژوهشهايى درباره قرآن و وحى. صبحى صالح. ترجمه محمد مجتهد شبسترى. (چاپ دوّم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٠). ١٧٦ص, وزيرى.
ترجمه دو بخش است از كتاب گرانقدر مباحث فى علوم القرآن دكتر صبحى صالح نويسنده فقيد لبنانى. بخش اوّل شامل فصلهاى نامهاى قرآن, پديده وحى, نزول تدريجى قرآن و اسرار آن و بخش دوّم: شامل فصلهاى كيفيت و مراحل جمع آورى و نگارش قرآن, اعرابگذارى, رسم الخط و رسيدگى به مسئله مهم (حروف سبعه).
مترجم محقق آن پاورقيهايى در جهت توضيح ديدگاههاى مؤلف و آراء عالمان شيعه درباره مسائل كتاب افزوده است.
٢. در آستانه قرآن. رژى بلاشر. ترجمه محمود راميار. (چاپ سوّم: دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٠). ٣٢٦ ص, رقعى.
اثر بلاشر در علوم قرآن در ميان غربيان از اقبالى شايسته برخوردار شد. امّا اثر وى مانند آثار همگنانش از لغزشها و كاستيها تهى نيست. مرحوم راميار افزون بر ترجمه دقيق آن جاى لغزشها و اشتباهات وى را يادآورى كرده و با نگارش پاورقيهاى سودمند در نقد و توضيح مطالب بلاشر اثرى سودمند پديد آورده است.
برخى از فصول آن چنين است. گردآورى قرآن, اصلاح رسم الخط مصحف عثمانى, قرائت و قاريان علوم قرآنى و منابع آن, ترجمه هاى قرآن به زبانهاى ديگر.
٣. معارف قرآن در الميزان. سيد مهدى امين. (چاپ اوّل: تهران, معاونت فرهنگى سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٠). ٤٦٠ ص, وزيرى. حديث
١. الحياة. محمد رضا حكيمى, محمد حكيمى, على حكيمى. (چاپ ششم, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٠). ج١, ٤٧٥ ص, وزيرى.
الحياة از گرانقدرترين, كارآمدترين و آگاهى بخش ترين مجموعه هاى حديثى است كـه تدويــن يـــافته است. براى آشنايى دقيق با شيوه تدوين و چگونگى آن, مطالعه و دقت در مقدمه گردانيده جلد اوّل آن بسيار ضرورى است. اين جلد شامل فصلهاى شناخت, عقيده و ايمان, عمل و ويژگيهاى ايدئولوژى اسلامى است. (و نيز ر.ك. آينه پژوهش, شماره ٢, ص ٨٢).
٢. الهام از گفتار على عليّه السلام. سيد محمد تقى حكيم. (چاپ نهم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٠). ٢٣٦ ص, رقعى.
مجموعه اى است از كلمات امام على ـ ع ـ كه ابتدا شرحى بر مبناى كلمات مى آيد با نثرى روان و زيبا و آنگاه متن عربى حديث است با ترجمه اش. كتاب مقدمه اى نيز دارد درباره موضوع آن و شخصيت على ـ ع ـ .
٣. زادالمعاد. محمد باقر مجلسى. (چاپ اوّل: تهران, انتشارات سعدى, ١٣٧٠) ٥٥٦ ص, رحلى.

٥. گزيده من لايحضره الفقيه. ترجمه و تحقيق محمد باقر بهبودى. (انتشارات كوير, ١٣٧٠). ج١و٢, ٤٢٤ «٣٨٢ ص, وزيرى.
گزينشى است از احاديث كتاب گرانقدر و مهم شيخ صدوق ـ رضوان اللّه عليه ـ كتاب من لايحضره الفقيه.
جناب بهبودى با دقت در اسناد و محتواى احاديث, صحاح روايات را برگزيده و با ترجمه اى روان و شيوا و گاه شرحها و توضيحاتى سودمند و كارآمد با عنوان گزيده من لايحضره الفقيه ارائه داده است.
كتاب مقدمه اى نيز دارد به زبان عربى و فارسى كه محققاً شيوه گزينش و اهميّت كارش را توضيح داده است.
٦. مكاتيب الامام الرضا (ع). على الاحمدى الميانجى (مشهد, المؤتمرالعالمى للامام الرضا ـ ع, ١٤١١). ٢٤٣ ص, وزيرى.
كتاب تهيه و تنظيم و ارائه نامه هاى امام هشتم (ع) است كه در موقعيتهاى گونه گونى نگارش يافته است. نامه ها بدون هيچ اظهارنظرى در صحت و سقم نقل شده و منابع و مصادر آنها بدقت در پانوشتها آمده است. مؤلف محقق در ضمن مقدمه اى از اهميت كتابت در اسلام و ترغيب و تشويق پيامبر و اهل البيت (ع) به نگارش سخن گفته و چگونگى جمع و تدوين كتاب را نشان داده است. فلسفه و كلام
١. تاريخ فلسفه اسلامى. هانرى كوربن. ترجمه جواد طباطبايى. (انتشارات كوير, با همكارى انجمن ايرانشناسى فلسفه تهران, ١٣٧٠). ٢١٨ ص, رقعى.
گزارشى است دقيق و تحليلى از سير تطوّر فلسفه اسلامى از مرگ ابن رشد تا زمان حاضر. سپس با نگاهى اجمالى به فلسفه در آن مقطع تاريخى به بحث و بررسى انديشه سنّى در فلسفه به گزارش افكار و آراء فيلسوفان و متكلمان سنّى مانند كاتب قزوينى, قطب الدين رازى, فخرالدين رازى, ايجى تفتازانى, ابن خلدون و … پرداخته آنگاه با كاوش در چگونگى انديشه شيعى در فلسفه به گزارش آراء و آثار فيلسوفان و متكلمان شيعى همت گماشته است و از آراء و افكار بزرگانى چون, نصرالدين طوسى, ميرداماد, ملاصدرا, قاضى سعيد قمى, حاجى سبزوارى و … سخن گفته است.
در لابلاى صفحات اين كتاب به نكات قابل توجهى از آميختگى كلام و فلسفه, جايگاه عرفان و جريان فلسفى و كلامى مانند اسماعيليان و مكاتب فلسفى اشاره شده است.
٢. جهانبينى. شهيد باهنر. (چاپ ششم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٠). ٧٠ ص, رقعى.
نگرشى است كوتاه امّا دقيق به جهانبينى اسلامى و مسائل مربوط به آن. يكتاپرستى, انسان, برادرى و همبستگى وحى و نبوّت, اخلاق در دعوت انبياء, سرانجام پيامبران, معاد عناوين برخى از فصول آن است.
٣. در قلمرو وجدان. عبدالحسين زرين كوب. (چاپ اوّل: تهران, انتشارات علمى, ١٣٧٠). ٦١٢ ص, وزيرى.
جستجويى است درباره عقايد, اديان و اساطير و آنچه حيات دينى و زندگى درونى انسان به قلمرو وجدان مديون است به گفته مؤلف از اساطير و مراسم تا عقايد و اديان, از اخلاق و حكمت تا تصوف و عرفان هرآنچه در جوهر ذات يا در خط سير تحوّل و كمال خويش به گونه اى با حكم وجدان انسانى ارتباط دارد در مسير اين جستجو واقع بوده, و هر جا ضرورت داشته است در اين كتاب مطرح بحث شده است.
برخى از عناوين كتاب چنين است: پندارهاى از يادرفته, يگانه يا دوگانه, ميراث هندوان, دنياى اسلام, وحى و عقل, دين و فلسفه, تصوف و عرفان, قلمرو وجدان و…. مباحث كتاب با گزيده گويى و نگرشى تطبيقى به منابع و مصادر مختلف سامان يافته است و محتواى آن از دقت و ژرفنگرى ويژه اى برخوردار است.
٤. درّة التّاج. قطب الدين شيرازى. به كوشش و تصحيح ماهدخت بانو همايى. (چاپ اوّل: تهران, شركت انتشارات علمى و فرهنگى, ١٣٦٩). ٣٦٩ ص, وزيرى.
٥. ديدگاه توحيدى. جمعى از نويسندگان. (چاپ دوّم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٠). ١٨٢ ص, رقعى.
مجموعه مقالاتى است از متفكران اسلامى درباره توحيد و ابعاد آن, مقاله اوّل بحثى درباره جهانبينى و مقاله دوّم نگرشى است عميق به مسأله توحيد با توجه به آيات الهى و با عنوان (روح توحيد نفى عبوديت خدا. جهان بينى الهى و جهان بينى مادّى در مقاله سوّم به بحث نهاده شده است و رابطه توحيد با وجدان موضوع مقاله چهارم است و بالاخره مقاله آخر با عنوان توحيد در قرآن, بحثى است استوار از آيات الهى درباره توحيد.
٦. شناخت اسلام (مجموعه ٢١٨٦ پرسش و پاسخ و تست درباره شناخت اسلام). حسين رودسرى, على عباس توحيدى. (چاپ دهم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٠). ٤٦٤ ص, وزيرى.
تدوين و عرضه ٢١٨٦ پرسش و پاسخ آن است براساس كتاب پيشين با نظارت مرحوم شهيد آيت اللّه بهشتى و شهيد باهنر. خواندن كتاب پيشين و ارزيابى خود با اين اثر براى خواننده كارآمد و سودمند است.
٧. شناخت اسلام. شهيدان آيت ا … بهشتى, دكتر باهنر و على گلزاده غفورى. (چاپ هفتم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى. ١٣٧٠). ٥٢١ ص, وزيرى.
اين كتاب با گزيده نگارى و استوارى گام مؤثر و بلندى است در شناخت اسلام. برخى از فصول آن بدين قرار است: انسان عصر ما, ايمان, شناخت قاطع, نشانه هاى خدا, توحيد قرآن, عدل و ميدان گسترده آن در اسلام, موقعيت انسان در جهان, غرب پيش از رنسانس, ظهور اومانيسم جديد, انسان از ديدگاه قرآن, انسان و انتخاب, انسان از ديدگاه اگزيستانسياليزم, تاريخ در بينش اسلامى, خودسازى, ازدواج, نظام اجتماعى اسلام و خطوط اقتصادى اسلامى.
مؤلفان كتاب با دقت تمام مباحث كتاب را به نگارش درآورده و بر روى هم كتاب براى جستجوگران معارف اسلامى سودمند تواند بود.
٨. علم و دين در حيات معقول. محمد تقى جعفرى. (چاپ اوّل: تهران, كانون علم و دين, ١٣٦٩). ١١٣ ص, وزيرى.
٩. فلسفه و كلام اسلامى. ويليام مونتگمرى وات. ترجمه ابوالفضل عزتى. (چاپ اوّل: تهران, شركت انتشارات علمى و فرهنگى, ١٣٧٠) ٢٢٩ ص, وزيرى.
١٠. ما چه ميگوئيم. سيد قطب. سيد هادى خسروشاهى. (چاپ بيستم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٠). ١١٠ ص, رقعى. ٣٥٠ ريال.
اين از آثار هوشمندانه و راهگشاى نويسنده سختكوش و مقتدر مصرى سيد قطب است, كه در ضمن مباحث آن كوشيده است چهره واقعى اسلام را به نمايش بگذارد و چگونگى حاكميت انديشه اسلامى و پيامدهاى آن را باز نمايد و در جهت رسيدن به اين هدف به نقد عالمانه و تيزبينانه حكومتهاى معاصر بويژه شيوه حكومت مصر پرداخته و موضع گيرى عالمان معاصرش را به نقد كشيده است.
مقدمه كتاب زندگينامه گويا و جالب سيد قطب است به قلم مترجم. كتاب در مجموع بسيار خواندنى و سودمند است.
١١. نقش ائمه در احياء دين. سيد مرتضى عسكرى. (چاپ اوّل: المجمع العلمى الاسلامى, ١٣٦٩). ج١٢, ٢٣٢ ص, رقعى.
خانه نشينى ٢٥ ساله على ـ ع ـ و پس از آن انزواى سياسى و فرهنگى تحميلى آل على ـ ع ـ از يكسوى و گسترش فرهنگ آميخته به اسرائيليات و انديشه هاى وارداتى با پشتوانه سياسى از سوى ديگر آلودگى شگفتى در انديشه هاى اسلامى و در جهان بينى و ايدئولوژى آن برجاى نهاد.
اين مجموعه درپى آن است كه زمينه ها و فرآيندهاى اين نفوذ را روشن كند و نقش ائمه (ع) را در احياى اسلام محمّدى و مبارزه با اين تبديل و تحريف بازنمايد. در اين جلد پس از گزارشى كوتاه از آنچه يادشد به عناوينى مانند (وجه اللّه), (عين اللّه), (يداللّه), (عرش و كرسى), تجسيم و نحوه نگرش به آن را در دو مكتب بررسى كرده, واژگونسازى معارف در مكتب خلفا و استوارى آن را در مكتب اهل البيت ـ ع ـ نشان داده است.
١٢. التوحيد و التثليث. الشيخ محمد جواد البلاغى. إعداد م ـ ع ـ ح. (دارقائم آل محمد (عج), ١٤١١). ٢٢٠ ص, رقعى. ١٢٠ ريال.
فردى ناشناس نامه اى به مرحوم آيت اللّه حاج شيخ جواد بلاغى مى نويسد و در آن ضمن جانبدارى از آيين مسيحيت شبهاتى را مطرح مى كند. مرحوم بلاغى ـ كه براستى قهرمان بى همتاى دفاع از انديشه اسلامى در روزگارش بود ـ جوابى محكم و استوار براساس كتابها و آثار آنان مى نويسد و چون نويسنده نامه خود را نشناسانده بوده است جواب را چاپ كرده و منتشر مى سازد.
محقق كتاب را با هيئتى شكيل و چشم نواز به چاپ رسانده و در ضمن مقدمه اى از شرح حال و آثار آن بزرگوار سخن گفته. و در پايان ٧١٣ عنوان كتاب در ردّ و نقد و بررسى مسيحيت معرفى كرده است. كتاب بر روى هم بسيار خواندنى و كارآمد است. فقه
١. حقوق اقليّتها. عباسعلى عميد زنجانى. (چاپ پنجم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٠). ٣٢٠ ص, وزيرى.
پژوهشى است درباره حقوق اقليّتها براساس قانون قرارداد ذمّه. فصل اوّل سيرى است در حقوق موضوعه بين الملل و فصل دوّم كليات است با عناوينى چون: اقليّتها در پناه قراردادهاى دوجانبه, ارزش قراردادها, منشور على ـ ع ـ و…. در فصلهاى ديگر قانون قرارداد ذمّه,مسؤوليتهاى طرفين, تعهدات مالى در قرارداد ذمّه, تعهدات مسلمين و … آمده است.
كتاب با نگرشى تحليلى و با توجه به آثار فقهى جريانهاى مختلف فرهنگ اسلامى و ديگر نحله هاى حقوقى سامان يافته است. موضوع كتاب موضوعى است مهم و تحليل و بررسى آن نيز ضرورى است و اين اثر را مى توان گامى سودمند در اين زمينه دانست. اخلاق و عرفان
١. اخلاق و تربيت اسلامى. حسن منفرد. (چاپ اوّل: تهران, انتشارات كتاب طوبى, ١٣٧٠). ج١, ٢٤٠ ص, وزيرى.
٢. نماز چيست؟ شهيد آيت اللّه بهشتى. (چاپ بيست وچهارم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٠). ٥٢ص, رقعى.
توضيح و تشريحى است از نماز و جملات و كلمات آن به بيانى روان, ساده و خواندنى. تاكنون از اين جزوه ١٢٨٠٠٠٠ نسخه منتشر شده است كه نشانگر گيرايى و دلپذيرى و آموزندگى آن است. تاريخ و سيره
١. تاريخ اجتماعى ايران در عصر افشاريه. رضا شعبانى. (چاپ اوّل: تهران, انتشارات نوين, ١٣٦٩). ج٢, ١٥ «٢٢٣ ص, وزيرى.
٢. تاريخ بزرگ جهان. كارل گريمبرگ. ترجمه غلامعلى سيّار. (چاپ اوّل: تهران, انتشارات يزدان, ١٣٦٩). ج٥, ٤٥٦ ص, وزيرى.
٣. تاريخ عثمانى. اسماعيل حقى اوزون چارسگى. ترجمه وهاب ولى. (چاپ اوّل: تهران, مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگى, ١٣٧٠). ج٢, ٩٠٣ ص, وزيرى.
٤ . سيره عملى اهل بيت (ع). سيد كاظم ارفع. (چاپ اوّل: تهران, مؤسسه تحقيقاتى و انتشارات فيض ١٣٦٩). ١٠٦ ص, رقعى.
٥. ناگفته ها, خاطرات شهيد حاج مهدى عراقى. به كوشش محمود مقدسى, مسعود دهشوار, حميدرضا شيرازى. (چاپ اوّل: تهران, مؤسسه خدمات فرهنگى رسا, ١٣٧٠). ٢٩٠ ص, وزيرى
سال ١٣٥٧ بروزهاى اقامت حضرت امام خمينى ـ رضوان اللّه عليه ـ در پاريس يار ديرين آن بزرگوار, قهرمان نستوه ميدان مبارزه, شهيد حاج مهدى عراقى به ديدار آن حضرت مى شتابد. انجمن اسلامى دانشجويان پاريس فرصت را مغتنم مى شمارند و از وى مى خواهند تا خاطراتش را درباره انقلاب و زمينه هاى آن بگويد. شهيد عراقى مى پذيرند و خاطرات خود را از سال ١٣٢٠ مى آغازند و تا سالهاى پس از ٤٢ و ماجراى حزب ملل اسلامى ادامه مى دهند. آنچه اكنون منتشر شده است حاصل آن جلسات است. خواننده در اين كتاب با ناگفته ها و حقايق شگفتى از دوران پس از شهريور ٢٠, نهضت ملى شدن نفت, نقش جريانهاى ملّى گرا, ماجراى فدائيان اسلام, مواضع گروههاى مختلف در اين قيامها و پانزده خرداد و … آشنا مى شود.
مسائل فدائيان اسلام و چگونگى مواضع جريان حوزوى و غير حوزوى درباره آنها در اين گفتگو با توجه به حضور جدّى و هوشمندانه و مخلصانه آن شهيد, در اين كتاب بسيار خواندنى است, و افشاى ديگر رازهاى ناپيدا در مسائل مختلف نيز بويژه خاطرات وى درباره قتل رزم آراء بهمت بلند مرحوم شهيد خليل طهماسبى كه بسيار دقيق است خواندنى است.نقش روانشاد خليل طهماسبى اخيراً با استناد به چيزهايى كه تازه مى نمايد ولى تازه نيست, مورد ترديد واقع شده است. گزارش مرحوم عراقى با توجّه به حضور جدّى و نيز صداقت و قداست وى زداينده آن ترديدها تواند بود. كتاب از عناوين خالى است و نيز از فهرست تفصيلى مطالب. تدوين كنندگان خوب است در چاپهاى بعدى اين دوكاستى را بزدايند.
٦ . مقتل الحسين. عبدالرزّاق الموسوى المقرّم. (قم, دارالثّقافه, ١٤١١). ٤٠٧ ص, وزيرى.
مرحوم مقّرم از محققان و مورخان سختكوش, پركار و دقيق النظر عراقى بود, آثار او همه و همه دقيق خواندنى و سودمندند و اين كتاب يكى از بهترين كتابهايى است كه به گزارش حوادث و وقايع خونين اباعبداللّه (ع) پرداخته است.
در فصل اوّل دورنمايى است از زمينه ها و مقدمات قيام و جايگاه آن در تاريخ اسلام و عظمت امام حسين ـ ع ـ و مسئله شهادت و آثار آن در مجتمع اسلامى و آنگاه گزارش لحظه به لحظه حركت امام حسين ـ ع ـ است از مدينه تا كربلا و سپس گزارش حركت پيامبران خون در آباديها و هامونها.
تمام كتاب مستند است و مرحوم مقرّم كه اديبى زبردست بودند جاى درجاى اشعار اديبان شيعى را آورده و به ملاحت و زيبايى كتاب افزوده اند. اين چـاپ براســاس آخرين تصحيحات مؤلف است با مقدمه اى از فرزند بزرگوارش درباره مؤلف و كتاب. اين كتاب سالها پيش به خامه دانشمند مكرّم آقاى عزيزاللّه عطاردى به فارسى ترجمه و بارها منتشر شده است. حقوق
١. شخصيّت و اهليت در حقوق مدنى. محمد حسين ساكت. (ناشر: مؤلف, مشهد, ١٣٧٠). ٢٥٥ ص, رقعى.
اين كتاب از معدود آثارى است كه به گونه اى مستقل شخصيت و اهليت در حقوق مدنى را به بحث كشيده است.
در فصل اوّل اصطلاح حق, حقوق و حقوق مدنى, منابع و سرگذشت تصويب قانون مدنى ايران به بحث نهاده شده و در فصل دوّم از شخصيّت, شخص, حقوق شخصيت و … سخن رفته است. در فصل سوّم از آغاز و پايان شخصيت حقوقى اشخاص حقيقى, جنين, مرگ مدنى, مرگ فرضى گفتگو شده و در فصل چهارم, از غايب, مفقودالاثر و در فصل پنجم از نشانه ها و ويژگيهاى اشخاص حقيقى, اسناد سجلّى و مسائل وابسته به آن بحث شده است. فصل ششم عهده دار بحث از نشانه ها و ويژگيــهاى اشخاص حقوقى است و در فصـــل هفتــم از اهليت و عدم اهليت سخن رفته است. هشتمين فصل كتاب را بحث از ولايت, حضانت, وصايت شكل مى دهد و پايان بخش كتاب كتابشناسى حقوق مدنى به زبان پارسى است. مؤلف به يمن بهره ورى دقيق از منابع انگليسى و عربى و با آگاهيهاى عينى از مباحث مطروحه توانسته است اثرى سودمند و دقيق سامان دهد. ضبط دقيق برابرهاى انگليسى و فرانسوى اصطلاحات از جمله ويژگيهاى نمايان كتاب است. اقتصاد
١. اقتصاد اسلامى. حسين نورى. (چاپ چهارم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٠). ١٧٥ ص, رقعى. ٤٠٠ ريال.
كتاب با توضيح معناى واژه اقتصاد مى آغازد و آنگاه با تبيين ابعاد علم اقتصاد ادامه مى يابد. سپس طرح يك نقشه اقتصادى كامل است و در ادامه آن بحث اسراف و مبارزه اسلام با آن, اصل مالكيت, نقش ولايت فقيه در مسائل اقتصادى, فقر و راههاى مبارزه با آن, سرمايه دارى و تحوّل آن و مفاسد نظام سرمايه دارى آمده است.
٢. بازار جهانى لبنيات. جمشيد فهيمى فر. (تهران, مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى بازرگانى, ١٣٧٠). ٢٢٥ ص, رحلى.
اين كتاب در ٨ فصل به تركيب و خواص و تاريخچه فرآورده هاى لبنيات, ميزان توليد و روند آن, تجارت خارجى, قيمت و ذخائر آن و نيز وضعيت صنعت لبنيات در ايران پرداخته است.
٣. نگاهى به وقف و آثار اقتصادى ـ اجتماعى آن. مصطفى سليمى فر. (مشهد, بنياد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوى, ١٣٧٠). ٢١٦ ص, وزيرى.
پژوهشى است سودمند درباره وقف و مسائل مربوط به آن كه با احكام و ابعاد فقهى وقف مى آغازد و با تاريخچه وقف در اسلام ادامه مى يابد. در فصل سوّم به وقف در ايران پرداخته شده و در فصل چهارم از وقف در ميان ديگر ملتها سخن رفته است. فصل پنجم بحث جالبى است درباره آثار اجتماعى وقف. و پايان بخش كتاب, پيوستهاى كتاب است درباره برخى از مسائل اقتصادى. زندگينامه و خاطرات
١. بزرگان قاين. سيد محسن سعيدزاده. (چاپ اوّل: قم, ناشر, مؤلف, ١٣٧٠). ج١, ٨٠٠ ص, وزيرى « نمونه خط « تصوير
گزارشى است مستند از شرح حال, آثار و سوانح زندگانى ٢٥٠ تن از عالمان, فقيهان, هنرمندان و … قائن. مؤلف محترم با حوصله اى ستودنى منابع شرح حالها و فهارس نسخه هاى خطى, لوحه ها و سنگ نوشته ها, وقف نامه ها, اسناد استفتاها و… را كاويده و با گفتگو با كهنسالان منطقه به تدوين كتاب همّت گماشته است, در شرح حال افراد بدون در نظرگرفتن جهتى خاص با دقت و حوصله سخن گفته و در پرتو تتبعى وسيع گاه به اشتباهات و خلافگوئيهايى از مؤلفات شرح حال نگاران برخورده است كه با دقت به نقد و بررسى پرداخته است (نمونه را بنگريد به شرح حال مولانا جلال الدين محمد آگهى قاينى, خواجه آصفى, خواجه نعمت اللّه قهستانى و…). آقاى سعيدزاده با همتى بلند درپى آنند كه اين مجموعه را در ٦ جلد عرضه كنند, مجلدات بعدى شامل شرح حالهاى برجاى مانده از اين جلد, تاريخ قاين, فهرست نسخه هاى خطى قاين, فرهنگ قاين, و ادبيات آن خواهد بود.
اين مجلد با حروفى نه درخور چنين كتابى بدون پرداختى زيبا تنظيم گشته است. اميد است متمكنان آن ديار و فاضلان آن در هرچه بهتر و دقيقتر و گسترده تر عرضه كردن اين اثر ارجمند فرهنگى و ملى نويسنده را يارى رسانند و فاضلان ديگر آباديها نيز بدينگونه پژوهشهاى سودمند دست يازند.
٢. ابوهريره. السيد عبدالحسين شرف الدين موسوى عاملى. (انتشارات الشريف الرّضى, قم, ١٣٧٠). ٢٤ ص, وزيرى.
نمايش چهره واقعى ابوهريره صحابى معروف و حديث ساز شگفت تاريخ اسلام, از ميان انبوه اسناد و اقوال و… كارى است دقيق و گرانقدر, كه فقيه ميدان علم و تجسّس علامه شرف الدين به شايستگى از عهده آن برآمده اند. مؤلف پس از گزارشى كوتاه از زندگانى وى به چگونگى روايات او پرداخته و در پرتو درايتى آگاهانه و عالمانه با نقد و تحليل محتواى روايات, طشت رسوايى اين صحابى!! را از بام بزمين افكنده و رسواى همه جا كرده است.
٣ـ ايضاح الاشتباه فى اسماء الرواة. حسن بن يوسف بن المطهّرالحلّى, تحقيق محمدالحسّون. (قم, مؤسسة النشرالاسلامى, ١٤١١). ٣٩٠ ص, وزيرى.
اين كتاب از جمله آثار گرانقدر و سودمند رجالى علامه حلى است. ايضاح الاشتباه براساس حروف اوّل نامها ترتيب يافته است, بدون مراعات ترتيب در حرفهاى بعدى و نيز نامهاى پدران. محقق كتاب را براساس سه نسخه مقابله, تصحيح و تحقيق كرده و در جريان پژوهش خود, رجال را به اختصار شناسانده و منابع شرح حال آنها را ياد كرده است, اختلاف كتاب را در ضبط نامها با ديگر منابع رجالى مشخص كرده, و تكرارها و اختلاف ضبط اسماء را در اين كتاب با ديگر آثار علاّمه نشان داده است. محقق محترم مقدمه اى دارند درازدامن كه در آن از كتاب و نام دقيق و چگونگيهاى محتواى آن و نيز شرح حال مؤلف و آثارش سخن گفته اند.
تحقيق كتاب بر روى هم شايسته و افزونيهاى محقق سودمند و كارآمد است.
٥. قاموس الرجال. محمد تقى التسترى. (قم, مؤسسة النشرالاسلامى, ١٤١١). ٧٠١ ص, وزيرى.
ادامه اثر گرانقدر و كم نظير بل عديم النظير علامه محقق رجالى, حاج شيخ محمد تقى شوشترى است كه با حرف حاء مى آغازد و تا حمادبن عيسى پيش مى رود. اين كتاب بگونه نقدى بر (تنقيح المقال) نگاشته شده و آكنده است از آگاهيهاى رجالى و شرح حال نگارى. محققان در پانوشتها منابع احاديث را نشان داده و به برخى از مصادر اقوال اشاره كرده اند. زبان و ادبيات
١. جهانبينى و حكمت فردوسى. محمود حكيمى. كريم حسن تبار, (چاپ اوّل: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى). ١٣٦ ص, وزيرى.
كتاب با پيشگفتارى درباره فردوسى و انديشه هاى اسلامى او آغاز مى شود و با نگاهى به ابعاد مختلف شاهنامه ادامه مى يابد و آنگاه ارائه اشعار شاهنامه است در ذيل اين عناوين:
خداشناسى و ديندارى, جهان و جهانبينى, عدل وداد, علم, هنر, عقل و خرد, سخن و سخنورى, دلاورى, آشتى جويى و راه و رسم رزم. حروفچينى, چاپ و آرايش ظاهرى كتاب زيبا و چشم نواز است.
٢. چوپان پير. جك شيفر. ترجمه حورى بختيارى. (چاپ چهارم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٠). ١٠٠ ص, رقعى.
٣ـ راهنماى تجزيه و تركيب. سيد محمد تقى حكيم. (چاپ شانزدهم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٠) ١٤٠٠ ص, رقعى.
اين كتاب با عباراتى ساده و روان, چگونگى تجزيه و تركيب و قواعد صرف و نحو عربى را تبيين مى كند. مثالهاى كافى و روشن در فراگيرى سريع دانش پژوهان بسيار مؤثر خواهد بود.
٤. طنزسرايان ايران از مشروطه تا انقلاب. به كوشش محمد باقر نجف زاده بارفروش ـ مرتضى فرجيان. (چاپ اوّل: تهران, نشر بنياد, ١٣٧٠). ج٢, ٧٩٢ ص, وزيرى. سياسى
١. اسناد و معاهدات دوجانبه ايران با ساير دول. دفتر مطالعات سياسى و بين المللى وزارت امور خارجه. (چاپ اوّل: واحد نشر اسناد, ١٣٦٩). ج٢, ٧٥٠ ص, وزيرى.
اين جلد شامل معاهدات ايرانى با كشورهاى آمريكا, اتريش, اتيوپى, اردن, اروگونه, اسپانيا و استرالياست. درآغاز كتاب فهرست موضوعى اسناد آمده است و آنگاه پيشگفتارى است درچگونگى اسناد و اهميت آن. جلد اوّل پيشتر منتشر شده است (آينه پژوهش,شماره٦, ٩٥ ص,).
٢. سياستگزاران و رجال سياسى در: روابط خارجى ايران. (چاپ اوّل: دفتر مطالعات سياسى و بين المللى, ١٣٦٩). ١٩٠ ص, وزيرى.
چهره هاى سياسى و سياستگزاران و تلاشگرانى كه در ميدان سياست خارجى فعّال بوده اند, در چگونگى موضعگيريهاى كشور و مسائل جارى آن بسيار تأثير داشته اند شناخت اينان در شناخت ديپلماسى و گونه هاى روابط كشورها سودمند خواهد بود. از اين روى اقدام دفتر مطالعات سياسى و بين المللى در سامان دادن اين پژوهش بسيار ستودنى است. كتاب در دو فصل سامان يافته است. فصل اوّل شامل بخشهاى: اسامى وزراى امور خارجه ايران, اسامى مسؤولان سفارتخانه هاى ايران, مسؤولان كنسولگرى هاى ايران, هيئتهاى نمايندگى ايران در جلسات مجمع عمومى جامعه ملل سابق و سازمان ملل متحّد, و فصل دوّم شامل قوانين و مقررات عمومى وزارت امور خارجه و نمودار تشكيلات آن.
آنچه در فصل اوّل آمده است به لحاظ زمانى از آغاز تأسيس تا امروز را در بردارد.
٣. گزيده اسناد سياسى ايران و عثمانى. واحد نشر اسناد دفتر مطالعات سياسى و بين المللى (تهران, ١٣٦٩). ج٢, ٧٥٠ ص, وزيرى.
پيشتر از جلد اوّل كتاب سخن گفته ايم و چگونگى تدوين و اهميت اين مجموعه گرانقدر را يادآور شده ايم (آينه پژوهش, شماره ٦, ص ٨٤).
اين جلد حاوى اسناد متعلق به سال ١٢٧١ ـ ١٣١٣ هجرى است كه عمدتاً مربوط به دوره ناصرالدين شاه مى باشد و مشتمل بر ٢١٠ سند تاريخى است. كتاب در چهار فصل و يك فصل ضميمه تدوين يافته است. فصل اوّل شامل يك سند تاريخى در مورد تجديد حدود ايران و عثمانى و فصل دوّم شامل ٧٩ سند مهم و تاريخى در امور سرحدّى است. فصل سوّم حاوى اسناد كميسيونهاى سرحدّى و فصل چهارم برگزيده اى از اسناد مربوط به عشاير مرزى و تجاوزات آنها و مكاتبات سران دو كشور درباره آنان است با ٦٦ سند تاريخى.
٤ . وحدت دو آلمان. (مجموعه سخنرانيها و مقالات سمينار) به اهتمام على رحمانى ـ افسانه نظر. (دفتر مطالعات سياسى و بين المللى وزارت خارجه, ١٣٦٩). ١٩٧ ص, رقعى.
رويداد مهم و تحول آفرين وحدت دو آلمان از جمله پديده هاى شگرف تاريخ معاصر جهان است. اين پديده مى رود كه يكى از ژرفترين تحولات و دگرگونى ها را در ساختار سياسى و در ابعاد اقتصادى, فرهنگى و نظامى پديد آورد.
دفتر مطالعات سياسى و بين المللى كه به لحاظ نظرى و تئورى توجه قابل تقديرى به تحولات جهانى دارد, سمينار را به بررسى ابعاد اين مسئله ويژه ساخته است.
اين كتاب مجموعه سخنرانى سمينار يادشده است, در اين گفتار ها از روند وحدت دو آلمان, اتحاد آلمان و نظم صلح در اروپا, ديدگاههاى شوروى در مورد وحدت دو آلمان, روابط ايران و آلمان, انقلاب مسالمت آميز, آلمان متحّد و ژاپن, آلمان و اتحاد اروپا, هويت آلمان, وحدت آلمان و مسئله امنيت اروپا و … سخن رفته است.
٥. العراق دولة المنظمة السّريه. حسن العلوى. (قم, انتشارات الشريف الرّضى, ١٣٧٠). ١٩٦ ص, وزيرى.
اين كتاب نگرشى است دقيق به چگونگى شكل گيرى حكومت كنونى عراق, حزب بعث و ريشه ها و روندهاى آن.
مؤلف با كاوشى هوشمندانه پرده از ناپيدائيهاى حكومت عراق برمى گيرد و رازهاى نهفته در ابعاد سياسى, فرهنگى و اجتماعى آن را بازشناسى كرده, مى شناساند. بررسيهاى گونه گون درباره ميشل عفلق, سياستهاى دولت, رابطه آن با كويت, هجوم عليه كويت و گزارشى از چگونگى هاى رجال دولت عراق از جمله مباحث خواندنى اين كتاب است. مجموعه ها
١. ساوه نامه (مجموعه مقالات مجمع تاريخ و فرهنگ ساوه). جمعى از نويسندگان اداره فرهنگ و ارشاد اسلامى, ساوه. (١٣٦٩). ١٦٢ ص, رقعى
كتاب با مقدمه اى آغاز مى شود درباره ساوه و چگونگى تشكيل مجمع يادشده و آنگاه مقاله سودمند (ساوه باستان) است درپيشينه شهر ساوه. سپس ترجمه مقاله ولاديميرمينورسكى است درباره ساوه. در مقاله سوّم به مقايسه سلمان ساوجى و حافظ پرداخته شده و نكات جالبى طرح شده است در مقاله سه دانشمند ساوى يادى است از ابوسعد آوى, ابوطاهر خاتونى و حكيم ابن سهلان ساوى, و بالاخره مقاله بلند(گويش ساوه) است كه جالب و خواندنى است.
اقدام اداره فرهنگ و ارشاد اســلامى ساوه ستـــودنى است. اميد است در شهر هاى ديگر نيز چنين اقدامهايى صورت پذيرد.